درطول مصاحبه خنده از لبانش محو نمی شد، شادی خاصی در چهره اش نمایان بود. و وقتی در پاسخ به سؤالات ما از توانمندی دانشمندان جوان کشور عزیزمان سخن می گفت به راحتی می توانستی علت شادی اش را از چهره اش دریابی.
دکتر جمشید صباغ زاده رئیس مرکز ملی علوم و فنون لیزر ایران و مدیر نمایشگاه دستاوردهای لیزری این مرکز (در زمان مصاحبه) در طول 4 سال تولد مرکز که همزمان با پنجاهمین سال تولد لیزر در جهان در نمایشگاه بین المللی تهران برگزار شده است می گوید، این تصور که دانشمندان جوان ما که برخی از آن ها هنوز فوق لیسانس و یا دکترای خود را دریافت نکرده اند، توانسته اند راه طی شده دانشمندان غربی در 50 سال گذشته را در 4 سال طی کنند شادابی خاصی در وجودم حاکم می شود، به طوری که هیچ موقع خستگی کارکردن در کنار همکاران جوانم در این مدت برتنم ماندگاری نداشته است.
وقتی از وی جویای سنش شدیم، باز خندید و گفت: شاید باورتان نشود که من درسالی متولد شده ام که لیزر متولد شده است و حداقل برای من یکی از مناسبت های برگزاری این نمایشگاه بی مناسبت با سال تولدم نیست.
دکتر صباغ زاده دراین مصاحبه از چگونگی شکل گیری مرکز ملی علوم و فنون لیزر در چهار سال پیش و جزئیات روند تلاش ها و کشفیات دانشمندان داخلی و کسب رتبه هشتم در جهان توضیحاتی داده است که در زیر می خوانید:
¤ فکر می کنم برای شروع بحث شما مقدمتا اشاره ای داشته باشید به اهمیت این فناوری و محل های کاربرد آن و اینکه چرا باید در این خصوص سرمایه گذاری های جدی بشود تا شرایط برای سؤال های بعد مهیا شود.
- لیزر در زندگی مردم کاربردهای وسیعی دارد.
اگر بخواهم اشاره ای به کاربردها بکنم خیلی متنوع خواهد بود.
از کامپیوتری که در خانه هر فردی است قسمت سی دی رامش تا ذخیره اطلاعات و برداشت اطلاعات و پردازش کردن اطلاعات همه توسط یک لیزر نیمه هادی کوچک صورت می گیرد.
همین سرعت گیرهای پلیس که یک لیزر نیمه هادی در درونش است و می تواند یک پالس لیزری بفرستد به سمت اتومبیل هم سرعتش را و هم جهت سرعتش را تشخیص دهد.
ما انواع و اقسام لیزرهای جراحی از قبیل لیزرهای جراحی چشم، اندازه گیری و حتی انواع و اقسام لیزرهای درمان جزو لیزرهایی هستند که در زندگی مردم کاملا به طور روزمره کاربرد دارند و برایشان ملموس است. در صنعت هم به همین شکل است. از بارکدی که در یک فروشگاه وجود دارد یک لیزر نیمه هادی خیلی کوچکی که درونش است، اطلاعات را از روی آن بارکد می خواند و ضبط می کند و یا حتی اطلاعاتی را بر روی بارکد ایجاد می کند، تا لیزرهای جوش و حکاکی و جوش طلا و حتی کنترل خط تولید. فرض کنید در یک کارخانه کالای بسته بندی شده، روی نقاله حرکت می کند. شمردن این ها و کنترلشان و در صنایع غذایی صحت عملیات پخت وپز یا فرآیندهای شیمیای بوسیله لیزر است.
¤ لیزر منحصر به همین چند مورد است؟
نخیر قطعا اینطور نیست و لیزر منحصر به این ها نیست و برخی لیزرها هم هست که مردم از آن اطلاعی ندارند. به عنوان مثال لیزرهایی که در تحقیقات در آزمایشگاه ها به کار می روند. در هر آزمایشگاهی که شما تصور کنید از آزمایشگاه ژنتیک گرفته تا آزمایشگاه شیمی و نانو تکنولوژی، این ها لیزرهایی هستند که وظایف خیلی متنوعی دارند. بعضی از این لیزرها به عنوان مثال در تشخیص فرآیندهای شیمیایی به کار می روند. یعنی اگر ماده A با ماده B ترکیب می شود و ماده C را تولید می کند، لیزر می تواند کاملا تشخیص بدهد که این فرآیند چگونه عمل می کند و چگونه اتم ها به هم می چسبند یا از هم جدا می شوند.
در این رابطه یک تغییرات بنیادی دیگر از شیمی می توان توسط این فناوری صورت داد به عنوان مثال اگر یک اتم بزرگ از این شبکه ملکولی را جابه جا کنیم می توان از آن خواص جدیدتری به دست آورد که تنها از عهده لیزر برمی آید چون قادر است با ورود به درون اتم زیرساخت های خاص اتم را تشخیص بدهد.
در زمینه هواشناسی هم لیزر می تواند کاربرد تعیین کننده و ویژه داشته باشد به طوری که قادر است دانسیته هوا و آلودگی ها را با دقت خیلی بالا تشخیص دهد.
وقتی دقت بالا می گوییم به این معناست که آلودگی ها را با دقت یک اتم در یک میلیون، یا یک اتم در یک بیلیون تشخیص می دهند و آن را با دقت بسیار زیاد و به صورت آنلاین رصد می کنند دقیقا برخلاف متدهای دیگر که آلودگی را تنها در داخل آزمایشگاه مورد بررسی قرار داده و میزان آلودگی را با صرف زمانی خاص تشخیص می دهند.
¤ نقش لیزر در عرصه نظامی تا چه میزان اهمیت دارد؟
- صنعت نظامی هم همپای دیگر صنعت ها به این فناوری وابستگی جدی دارد مثلا اگر قرار باشد بدنه هواپیمایی ساخته شود باید مراحلی از قبیل برشکاری، جوشکاری های بسیار دقیق و هاردنینگ های خاص را طی کند اما تحقق همگی این مراحل که از ظرافت های خاص برخوردار می باشد نیاز مبرم به فناوری لیزر است چرا که لیزر می تواند در دستیابی دقیق به اهداف مورد نظر در عرصه نظامی که دقت بالاتری لازم دارد نقش تعیین کننده ای داشته باشد.
¤ شما در میان توضیحاتتان در خصوص کاربردهای لیزر به استفاده از این فناوری در قرائت بارکدها و دستگاه های سنگ شکن اشاره کردید در حالی که این فناوری از خیلی وقت پیش در کشورمان کاربرد داشته و دارد اگر چه وارداتی می باشد. این فناوری که در حاضر توسط دانشمندان مان در حال تولید است از همین جنس است و می خواهیم با تولید داخلی به خودکفایی برسیم یا اینکه این فناوری از ویژگی های برتری برخوردار است؟
-من بارکدها و کامپیوتر و حتی سنگ شکنی کلیه و مثانه را به عنوان مثال هایی زدم که در زندگی مردم قابل لمس تر است و با ذکر این مثال ها خواستم که مردم به راحتی اهمیت موضوع بحث را لمس کنند و بدانند که لیزر در زندگی شان وارد شده است چه بخواهند و چه نخواهند ولی لیزرهای بارکد و لیزرهای فرض کنید آشکار سازهای پوینتر لیزرهایی نیستند که توانمندی کشور را تعیین کنند چون این ها به سوی تولید انبوه رفته اند و کشورها به وفور آن را تولید می کنند و خیلی هم به راحتی در دسترس هستند لیزر پوینتر یک لیزر است و من می توانم مثال بزنم ولی توانمندی و تکنولوژی برتر یک کشور نیست بنابراین آنچه که ما از آن به عنوان فناوری لیزری تولید جدید ایران یاد می کنیم و اینجا صحبتش را می کنیم لیزرهایی هستند که صنعت یک کشور را تعریف می کنند و یا اوج پزشکی یک کشور را می توانند تعریف کنند و کشور دارنده این فناوری را در دنیا صاحب نام کنند.
به عنوان مثال لیزری که می تواند جوش دقیق و ظریف بدهد یا لیزری که قادر است با دقت عملیات برش را انجام دهد ممکن است بالغ بر 400 میلیون تومان معادل 400 هزار دلار قیمت داشته باشد در حالی که لیزری که در یک بارکد استفاده می شود ممکن است قیمتش تنها 2 دلار باشد.
تقاوت این قیمت نشانگر اهمیت آن لیزرهایی است که ما در این مصاحبه از آن ها به عنوان یک فناوری ارزشمند و قابل تقدیر و ستایش از سازندگان آن که دانشمندان جوان کشورمان می باشد.
ما در اینجا به لیزرهای صنعتی و پزشکی با تمام پیچیدگی هایی که دارد و در سطوح خیلی بالا می پردازیم.
به عنوان یک نمونه آشکار لیزری که تنها در این نمایگشاه مشاهده می کنید و مربوط به سنگ شکنی کلیه است حدود 100 میلیون تومان قیمت دارد و کلی دانش و علم در آن نهفته است یا لیزر پروستات حدود 250 میلیون تومان قیمت جهانی آن است و این در حال است که سازندگان آن قصد فروش داشته باشند که کمتر چنین موقعیتی پیش می آید.
در حالی که لیزر «پوینتر» را به سادگی می فروشند و در بازار معمولی هم می توانید آن را به راحتی پیدا کنید.
من هیچ وقت صحبت از خودکفایی نمی کنم و فکر می کنم این اصطلاح درستی نیست و به اشتباه در ادبیات ما وارد شده است چون خودکفایی در لغت به معنای این که ما باید همه چیز را خودمان بسازیم و حال آنکه چنین سیاستی هیچ وقت مقرون به صرفه نبوده است. لذا ما معتقدیم که در این عرصه از واژه خوداتکایی استفاده کنیم صحیح تر باشد.
ما همین که خود اتکا باشیم و بتوانیم یک مقداری از نیازهای خود را رفع و رجوع کنیم، پتانسیل های کشورمان را بالا ببریم و کاری کنیم تا فاصله مان با کشورهای صنعتی کم وکم تر شود به اهداف خود دست یافته ایم. بنابراین ما خودکفایی به آن معنا که همه چیز را خودمان بسازیم قبول نداریم. زیرا آمریکا هم که خود را در این زمینه مدعی می داند هم خودکفا نیست بسیاری از المان های مورد نیاز خود را از آلمان تامین می کند و یا خیلی از قسمت های کریستال های لیزر کم توانش را از چین تامین می کند و تولید آن توسط دانشمندان خود را مقرون به صرفه نمی داند اما اگر اراده کند و یا روزی ضرورت ایجاب کند می تواند تامین و تولید کند لذا ما هم طبعا این جور به قضیه نگاه می کنیم و نمی گوئیم باید خودکفا به آن معنا که همه چیز را خودمان بسازیم باشیم. اما باید دانش مان در حدی باشد که اگر در این خصوص هم مورد تحریم قرار گرفتیم بتوانیم سازنده آن باشیم. دقیقا منطبق با مثل معروفی است که می گوید وقتی که 100 را دارید 90 هم پیش شماست.
¤ بنابراین براساس تعبیر شما باید یک گروه کارشناسی نیازها را مدیریت کند تا آنچه مقرون به صرفه است تولید کنیم.
-بله، دقیقا این طور است ما در این پروسه کاری فردی یا عده ای نشسته اند شروع می کنند به محاسبات، طراحی کردن و سپس شروع می کنند المان ها و اجزاء مورد نیاز لیزر را انتخاب کردن و سپس وارد عمل می شوند، یک تعداد از المان ها را در بازار داخلی می خرند، یک تعداد را هم از بازار خارج تامین می کنند و یک تعدادی از این المان ها هم که اساس کار ما می باشد در داخل ساخته می شود خط قرمز ما این نوع المان هاست و معتقدیم که دانشمندان جوان مان باید نخبگی و تیزهوشی خود را در این محدوده نشان دهند و جهانیان را مبهوت خود کنند ما معتقدیم که این سیاست است که می تواند تکنولوژی کشور را تعیین کند.
¤ اولین جرقه حضور دانشمندان داخلی در عرصه لیزر از چه زمانی و با چه توانایی هایی زده شد؟
- لیزر در ایران از سابقه طولانی برخوردار است که می توان از دانشگاه های شهید بهشتی و تبریز از پرسابقه ترین آن ها یاد کرد. این دو دانشگاه سال هاست که در زمینه لیزر کار می کنند و ما اتفاقا متخصصان خودمان را از این دو دانشگاه تامین می کنیم. بنابراین این طور نیست که ما از صفر شروع کرده باشیم. بلکه این مرکز ما است که از 3 یا 4 سال پیش شروع به کار کرده است. حرف ما که در مصاحبه های مختلف هم در صدا و سیما توضیح داده ام این بوده که ما این مرکز را با مدیریت خودمان شروع کردیم، دانشجویان نخبه را به کار گرفتیم و آن ها را در مسیری قرار دادیم که فقط به یک هدف خاص و مشترک فکر کنند و آن رفع نیازهای کشور در عرصه فناوری لیزر که شاید این همان چیزی است که ما معتقدیم جدید است هم برای کشورمان و هم برای جهانیان و شاید به همین خاطر است که حساسیت ها را برانگیخته است مثلا در هیچ جایی از کشور متولی که برای پزشک لیزر بسازد نبود و اگر پزشکی لیزری را وارد می کرد با هزار مکافات و مشکلات روبه رو می شد و هیچ جایی هم نبود که مسئولیت برطرف کردن این مشکلات را برعهده بگیرد اما در مرکز ما این مسئولیت پذیرفته شده است. مسئولیتی که براساس آن هم لیزر می سازد، هم خدمات می دهد و هم این گنجایش و ظرفیت را دارد که دانشجو تربیت کرده و مهندس تحویل دهد.
¤ با این حساب گروه سنی که در این مرکز مشغول فعالیت هستند باید خیلی جوان باشند.
بله، گروه هایی که اینجا هستند اگرچه ضرورتی ندارد که سنشان پایین باشد ولی سنشان از من خیلی جوان تر هستند.
ولی در مجموع پاسخ شما مثبت است. معمولا افرادی که از دانشگاه ها فارغ التحصیل می شوند بعضی هاشان فوق لیسانس هستند و برخی هم در سطح دکترا هستند که بلافاصله بعد از فارغ التحصیلی در اینجا شروع به کار می کنند.
¤ وقتی اخبار مربوط به این مرکز را رصد می کردم شما یا آقای احمدی نژاد اخیرا در یکی از مصاحبه ها تاکید داشتید که فناوری لیزر ایران در خاورمیانه اول، در آسیا بعد از ژاپن و در جهان در 10کشور توانمند قرار دارید آیا با توجه به شرایط ویژه ای که علیه کشورمان وجود دارد و همچنین به علت نوپا بودن این مرکز چنین جایگاهی در جهان خارق العاده نیست؟
- دقیقا همین طور است چرا که کشورهای تقریبا مطرحی در عرصه لیزر مثل پاکستان، هند و... در خصوص تولید لیزرهای نیمه هادی خیلی جدی کار نکرده اند. می ماند کشورهای اروپایی مثل آمریکا، کانادا، انگلستان، آلمان و فرانسه و چند کشور آسیایی و شرقی مثل چین و ژاپن و روسیه که این ها هم هر کدامشان در تولید یکی دو تا از سطوح 5گانه تکنولوژی نیمه هادی ها تبحر دارد که جمهوری اسلامی ایران در جایگاه هشتمین و یا نهمین جهان قرار دارد.
¤ یعنی کشورهای دیگر توانایی آن را ندارند؟
-کشورهای دیگر وارد این فاز نشده اند که برخی از آن ها به علت ناتوانی و برخی نیز شاید در مراحل اولیه این تکنولوژی قرار داشته باشند.
¤ جایگاه رژیم صهیونیستی کجاست؟
- ما در این خصوص هیچ وقت برای رژیم صهیونیستی جایگاه مستقلی را قایل نیستیم چون معتقدیم که اسرائیل یعنی همان آمریکا.
من بارها گفته ام که اسرائیل یک ایالتی از کشور آمریکاست و حتی برایش یک ایالت بسیار مهمی به شمار می رود به طوری که به صراحت می توان گفت، آمریکا آن قدری که به اسرائیل می رسد به کالیفرنیا نمی رسد. بنابراین اسرائیل صنعت بسیار وابسته ای دارد و لذا ما آن را از خاورمیانه منها می کنیم و آن را ملاک قرار نمی دهیم حتی اروپایی ها هم اسرائیل را منها می کنند و خودشان را با اسرائیل قیاس نمی کنند، چون اسرائیل یعنی آمریکا. چین هم که خط تولید دارد توانایی محدودی در تولید نیمه هادی ها دارد به طوری که اگر ما بخواهیم سفارش یک کیلو وات از این جنس را بدهیم چین نمی تواند برای مان تولید کند در حالی که ما در این مرکز با فعالیتی که بچه ها کرده اند در حال حاضر می توانیم یک کیلو وات را با کیفیت بسیار خوب تولید کنیم و تحویل دهیم.
البته جا دارد که همینجا بگویم لیزرهای دیگری هم وجود دارد که ما وارد چنین فازهایی نشده و نخواهیم شد. لیزرهایی که خاص هستند و کشورهای خاص هم به دنبال آن می روند به عنوان مثال لیزرهای گاز دینامیک یا شیمیایی که تاریخچه تولید آن برمی گردد به جنگ ستارگان روسیه و آمریکا که این دو کشور برای حذف یکدیگر در چنین فاز خطرناکی که کشتارجمعی را فراهم می کند قرار گرفتند.
لذا وقتی در مرکزمان صحبت از لیزر می کنیم منظور لیزرهایی است که در حال حاضر در جامعه ما مورد نیاز است و ما در صددیم بدون هیچ گونه دغدغه سیاسی و اهداف نظامی نیازهایمان را برطرف کنیم به همین خاطر هم است که در همین مدت کوتاه چند ساله جایگاه بسیار والایی در دنیا به خود اختصاص داده ایم.
¤ آیا امکان دارد که فعالیت های لیزری ما هم مثل فعالیت صلح آمیز هسته ای مان که مورد توجه و مخالفت غرب روبه رو شد و تلاش می کنند تا ما را از این نعمت الهی محروم کنند مورد مخالفت آمریکا قرار بگیرد؟
- نخیر، چون دلیلی ندارد اگرچه برای آمریکا دلیل و برهان مطرح نیست بلکه با هر چیزی که ایران اسلامی را در جهان یک کشور پیشرفته علمی نشان دهد اصولا مخالف هستند و مخالفت خودشان را معمولا در قالب خبر و زور و تهدید نشان می دهند.
لیزر به طور کلی در عرصه نظامی بیشتر نقش دفاعی را دارد تا هجومی به نحوی که وقتی موشکی از چله دشمن رها شده و وارد حریم فضایی کشورمان می شود وارد عمل شده و آن را در میانه راه خنثی می کند تا به هدف پیش بینی شده دشمن اصابت نکند و این کاملا دفاعی است.
اما کلا اینگونه استدلال ها برای آمریکا توجیه پذیر نیست و او فقط به دنبال یک چیز و خواهان یک چیز و آن اینکه ایران اسلامی نباید پیشرفت کند و نباید پزشکی ما روند رو به جلو و خوداتکایی داشته باشد.
بنابراین عقلا و منطقاً نباید فعالیت لیزری ما برای غرب بویژه آمریکا حساسیت برانگیز باشد چرا که لیزر با فعالیت هسته ای که آژانس بین المللی انرژی پی گیری و راستی آزمایی می شود تفاوت فاحش دارد اما همانطور که گفتم برای آمریکا و اصولا غرب هر چیزی برای زمین گیر کردن ایران اسلامی می تواند بهانه قرار گیرد.
¤ لذا همانطور که دیدید تا رئیس جمهوری در سخنرانی که در همین جا یعنی محل نمایشگاه برای دست اندرکاران مرکز داشتند از واژه غنی سازی به وسیله لیزر را مطرح کردند رسانه های غربی حساسیت سازی نسبت به این تکنولوژی و فناوری را آغاز کردند و حال آنکه این غنی سازی اولا آزمایشگاهی یعنی در حد 7درصد است دوماً اکنون به هیچ وجه عملیات غنی سازی از طریق لیزر صورت نمی گیرد و صرفاً مربوط به گذشته است.
در حالی که آقای دکتر احمدی نژاد در این سخنرانی اشاره شان به توانمندی های لیزر بود نه اینکه در مجموعه حتماً این کار صورت می گیرد.
وانگهی وقتی سانتریفیوژ خوب جواب می دهد و کیفیتشان هم خوب است هیچ نیازی به حرکت در مسیرهای دیگری مثل غنی سازی با لیزر حرکت کنیم چون بی خودی انرژی و وقتمان تلف خواهد شد.
¤ آیا در عرصه لیزری هم نیاز به مواد اولیه ای مثل سوخت برای فعالیت هسته ای نیاز است اگر هست دارید و یا اینکه باید وارد کنیم.
- نخیر، در حال حاضر وابستگی مان در تولید لیزرهایی که در حال حاضر در دستور ساخت قرار دارد بسیار کم شده است که نهایتاً به کمتر از 10درصد می رسد که علت آن توانایی بالایمان در تولید المان های مهمی مثل اپتیکی است، اما اگر قصدمان در آینده نزدیک این باشد که وارد تولید بیشتر لیزر شویم ممکن است با کمبودهایی مواجه شویم که با وجود تلاش بی وقفه دانشمندان جوانمان هیچ نگرانی در این خصوص به خود راه نمی دهیم. چون مطمئن هستیم که با سرعت می توانیم آن را رفع کنیم.
¤ تجربه فعالیت هسته ای به ما ثابت کرده که جذب حمایت های مردمی همیشه سرمایه بزرگی برای تقویت روحیه و پایداری دانشمندان ما بوده است و حمایت مردمی تأمین نمی شود مگر آنکه مردم اهمیت موضوع را خوب درک کنند در این صورت است که برای دست یافتن به آن مبارزه و استقامت می کنند لطفاً درباره اهمیت فناوری لیزر چند مثال کاربردی دیگر بزنید تا اهمیت آن بیشتر آشکار شود.
- ببینید! اگر روزی به این نتیجه و فکر برسیم که خودمان هواپیما بسازیم بنابراین لیزر می تواند در این عرصه کمک بسیار ویژه ای را برای راه اندازی چنین صنعتی داشته باشد. لیزر چندین کار را می تواند همزمان برای یک هواپیما انجام دهد که یکی از آن ها جوش های بسیار سخت، ظریف و حساس و دوم اینکه خلبانان می توانند هواپیمای خود را در آسمان ارتفاع سنجی کنند و یا می توانند نقش بسیار تعیین کننده ای در ایجاد دید مناسب برای خلبان در آسمان داشته باشند و خیلی کارهای مهم دیگر که مجال ورود به جزئیات آن در این مجال کوتاه وجود ندارد.
¤ آیا فناوری لیزری می تواند همانطور که در جاده ها به کمک پلیس می آید به کمک رانندگان در مواقع خطرات پیش رو بیاید و در واقع نقش هشداردهنده به راننده غافل داشته باشد؟
- بله، این ایده و تکنولوژی هم وجود دارد ولی هنوز به عنوان تکنولوژی های رایج در دنیا مطرح نشده است، اگرچه برخی کشورهای اروپایی اتومبیل هایی درست کرده اند که آن ها به سادگی می تواند جاده را اسکن کند و مسیر اتومبیل و سرعتی که دارد نزدیک می شود را اندازه گیری می کند و اگر اتومبیل فرض کنید راننده اش خواب است و متوجه نیست به او یک آلارم می فرستد، بیدارش می کند و حتی شوک می دهد و به یک نحوی به او خبر می دهد. این هم با لیزر است ولی یک چیز خیلی عمومی نیست و الان کشورها و کمپانی های سازنده اتومبیل روی این موضوع کار می کنند و شما می بینید که امروزه نور لامپ اتومبیل چه جلو و چه عقب را با لیزر طراحی می کنند به خاطر اینکه لیزر می تواند نور متمرکزی داشته باشد و کاملا روی جاده را بدون آنکه روی چشم راننده خودروی روبه رویی نور بتاباند روشن کند. به طوری که این موضوع نیز تا 10 سال آینده عادی خواهد شد.
¤ تولید لیزر تا چه حد می تواند صرفه جویی در ارز را برای ما رقم بزند و آیا می توان میزانی برای این صرفه جویی عنوان کرد؟
- تخمین اینکه چقدر ارز صرفه جویی می شود شاید یک کار آماری پیچیده ای را بطلبد که از عهده ما خارج است ولی طبیعی است که وقتی که در بیمارستان ها انواع و اقسام عمل ها با لیزر انجام می شود و این جنس عمل ها، باتوجه به اینکه در ایران لیزری وجود ندارد طبعاً به خارج از کشور هدایت می شود و طبیعی است که ارز هنگفتی به خارج از کشور سرازیر می شود که هم به ضرر اقتصاد کشور است و هم به ضرر اقتصادی بیمار. در این رابطه حتی پزشکانی هم که لیزر وارد کشور می کنند متضرر می شوند چون همواره مدام دغدغه مواجهه با مشکلات خدمات پس از فروش و خرید قطعه و بعد هم در پیچ و خم تحریم ها گرفتار شدن و متوسل به دلال های اینگونه خدمات شدن او را زمین گیر و کلافه می کند.
و در نتیجه اینکه شاید هزینه زیادی برای چیزی بکنیم که خودمان به راحتی می توانیم تولید کنیم.
همین ماجرا در صنایع جوشکاری، فلزکاری، صنایع نانو، صنایع ژنتیک و کلیه آزمایشگاه های کشور می تواند اتفاق بیفتد که بی شک ورود جدی و بلا انقطاع دراین عرصه کمک عمده ای به عدم خروج ارز از کشور خواهد کرد.
¤ چند تا از بیماری ها را اسم بردید آیا چند مورد دیگر که برای مردم قابل درک نسبت به اهمیت فناوری لیزر باشد می توانید نام ببرید.
یکی از بیماری هایی که خیلی شایع است در مردان پروستات خوش خیم است. این عمل جراحی که از سن 50 سال به بالا و معمولا نیاز به عمل وجود دارد یک عملی نیست که مریض محتاج به رفتن یک کشور خارجی باشد ولی بدون لیزر هم با مشقت زیادی انجام می شود. به طوری که دوران نقاهت خیلی طولانی همراه با درد دارد. لذا این یکی از آن نیازهاست. وقتی این عمل با لیزر انجام می شود کاملا سرپایی است سرپایی به این معنا که مریض چند ساعت بعداز عمل، مرخص می شود. درد و خونریزی و عفونت هم ندارد. بیماری قابل برگشت هم نخواهد بود. زیرا وقتی که نور لیزر از مجرای مجاری ادراری وارد می شود دقیقا به سراغ همان بافت هایی می رود که موردنظر است. ابتدا بافت ها را مورد هدف قرار می دهد و سپس تبخیرش می کند. لذا اگر از این زاویه به موضوع نگاه کنید خواهید دید که لیزر نسبت به روش های سنتی بسیار برتری دارد.
یکی دیگر از کاربردهای مهم لیزر در عمل سنگ کلیه و حتی مثانه است. در روش های سنتی اگر سنگ مثانه و یا کلیه بزرگ بود باید حتما جراحی باز صورت گیرد و اگر کوچک باشد این سنگ ممکن است جابه جا شود و در جاهایی قرار بگیرد که ممکن است عارضه های دیگری را به وجود آورده و یا حتی به بافت های اطراف لطمه وارد کند و خیلی مشکلات عدیده دیگر را برای بیمار تحمیل کند. درحالی که با لیزر با سادگی تمام و سرپایی عمل می شود بدون اینکه به بافت های دیگر صدمه وارد کند سنگ را پودر می کند.
¤ در مورد بیماری های سرطانی چه کاربردی دارد؟
- در این خصوص هم اگر سرطان پوستی باشد لیزر می تواند آن را ترمیم کند و اگر غده های سرطانی در جاهای خاصی از بدن قرار گرفته باشد با لیزر می توان از بین برد.
لیزر حتی می تواند در مراحل اولیه شکل گیری سرطان به روش نمونه برداری اقدام به شمارش دانه به دانه سلول های سرطانی کرده و پس از تشخیص دانسته آن اقدام به ریشه کنی آن کند.
¤ مصاحبه های شما را از طریق اینترنت رصد می کردم که برخوردم به یک مصاحبه درسال 84 که در آن گفته بودید ایران این آمادگی را دارد که این تکنولوژی را صادر کند، پس از گذشت 4 سال از آن مصاحبه این موضوع چه فرایندی را طی کرده است و آیا صادراتش صورت گرفته است.
- تاکنون صادراتی صورت نگرفته است که دلیل هم دارد.
واقعیتش این است که قصد داشتیم درهمان تاریخ ذکر شده لیزر پروستات و سنگ کلیه را صادر کنیم به طوری که حتی دستگاه لیزر سنگ شکن کلیه و جراحی پروستات را تا حدود یکی دوسال تولید کردیم و در نتایج اولیه قصد صادرات هم داشتیم اتفاقا مذاکراتی هم کردیم و کشورهایی هم بودند که استقبال کردند به طوری که یک کشور پیش پرداختی هم به ما داد ولی با توجه به اینکه در آن زمان قطعات خاص را به سختی می خریدیم دوست نداشتیم که دوباره آن قطعات وارداتی به خارج کشور صادر شود. به همین دلیل صادرات آن را تا زمانی که خودمان بتوانیم قطعات تولید کنیم متوقف کردیم.
دلیل دیگر آن عدم علاقمندی دولت به تولید و صادرات آن بود و بیشتر معتقد به بسترسازی بیشتر در توسعه این فناوری و گسترش تحقیقات بود که با توجه به اینکه مجموعه نیز به این نظر رسیده بود تولید لیزر به منظور صادرات آن را به خاطر مقرون به صرفه نبودن متوقف کردیم.
¤ خود شما چه نظری داشتید؟
- خود من هم خیلی راغب به تعلیق تولید نبودم. ولی خوب احترام قایل بودم به آن نظری که در آن زمان وجود داشت.
اما امروز نکته جدیدی پیش آمده است و آن اینکه شخص آقای دکتر احمدی نژاد موافقت خود را با تولید اعلام کردند به طوری که وقتی ایشان متوجه تعلیق تولید شد خیلی ناراحت شده و تاکید کردند که باید تولید لیزر را در جامعه بسترسازی کنید به نحوی که حتی به مردم وام بدهید تا خودشان بروندو بسازند و اینجور نباشد که تولید آن را برای مردم دشوار کنید.
ایشان تاکید کردند که در این زمینه باید یک مقداری دست و دلبازتر باشید تا مشکلات در گردنه ها زمین گیرمان نکند که به نظر من چنین منطقی همیشه خوب بوده و چاره ساز خواهد بود.
لذا صحبت شد که تولید بسیاری از لیزرهایی که در همین نمایشگاه مورد بازدید رئیس جمهور هم قرار گرفت به بخش خصوصی واگذار شود تا با شرکت دادن در نمایشگاه های خارجی و ایجاد ارتباطات قوی بسترهای لازم برای تولید و ایجاد رقابت با مشابهان خارجی فراهم شود. لذا نطفه این صحبت در همین بازدید رئیس جمهور از نمایشگاه بسته شد.
اگرچه باید اذعان داشت که قوانین دست و پاگیر و لاینحل صادرات همچنان برای بخش خصوصی مشکل آفرین و یک خطر جدی است که باید حل شود.
¤ مشوق اولیه شما برای راه اندازی این مرکز و ادامه راه با فراز و نشیب هایی که طبعا در مسیر راه بود چه عواملی بوده است؟
- دولت، خدا وکیلی تا این لحظه خیلی حمایت کرده است.
من همین روز پنج شنبه گذشته (زمان مصاحبه) قبل از برپایی این نمایشگاه خدمت آقای احمدی نژاد رفتم که ایشان گفت: فلانی از این فرصتی که حمایت می شوید استفاده کنید. چند بار هم تاکید کرد که تا من هستم از حمایت ها استفاده کنید و خودشان هم عملا چندین بار به طور اختصاصی حمایت خود را به جا آوردند که ما از ایشان تشکر می کنیم بویژه اینکه به محض طرح درخواستی بودجه ای برای جذب نخبگان و دانشگاهی از دانشگاه های بزرگ کشور جهت همکاری در مرکز بودجه بسیار مناسبی را در اختیار گذاشتند که مشکل کمبود نخبه در مرکز دراین مقطع برطرف شد.
¤ رهبر معظم انقلاب هم در چند مورد این مرکز را مورد تفقد خود قرار داده است آیا خاطره ای دراین خصوص دارید؟
- بنده در این رابطه دو بار خدمت رهبر معظم انقلاب رسیده و گزارش هایی را در خصوص روند کار به ایشان داده ام که در هر دو ملاقات ایشان ضمن ارائه رهنمود بنده و همکارانم را مورد تفقد قرار داده اند.
یادم است وقتی به ایشان درباره لیزر توضیح می دادم ایشان می گفت: «من یکی از شاخه هایی که خیلی عشق داشتم همزمان با طلبگی یاد بگیرم همین «دانش نور» بود. این تعبیری بود که ایشان در یک جمعی به من گفت و خیلی اظهار علاقه مندی کرد.
در مجموع باید بگویم که اگر به اینجا رسیده ایم که فکر می کنیم مثبت بوده وابسته به یک سری عوامل بوده که دست به دست هم داده است تا چنین ثمره ای را در برداشته است که فکر می کنم تشویق و تصمیم و اراده مسئولین مهمترین آن ها بوده است.
¤ راه اندازی این نمایشگاه با چه هدف و مناسبتی بوده است؟
- این نمایشگاه اولا به مناسبت پنجاهمین سال اختراع لیزر راه اندازی شده است و از اهداف اصلی آن عرضه دستاوردها و محصولات 3 یا 4 ساله مرکز به مشتریانی است که به صورت جسته و گریخته به سراغ ما می آمدند و ما توانایی پاسخگویی به صورت انفرادی آن ها را نداشتیم.
از طرف دیگر مناسبت بسیار بزرگ دیگری را هم برای راه اندازی این نمایشگاه داشتیم و آن دهه فجر بود که فکر می کنیم اگر زحمات دانشمندان جوان ما در چنین ایامی به مردم همیشه در صحنه ارائه شود بیشتر مورد توجه مردم قرار خواهد گرفت و در نهایت اینکه این نمایشگاه بهترین فرصت برای تبلیغات پیرامون لیزرهای جوش طلا یا جوش ظریف، حکاکی، پزشکی فراهم می کرد که فکر می کنم در این نمایشگاه به بسیاری از این اهداف دست پیدا کردیم.
¤ بزرگترین خواسته ها و مشکلات شما و مجموعه موفق تان برای ادامه فعالیت و توسعه آن چیست؟
- ما در حال حاضر مشکل خاصی به آن شکل که حاد باشد نداریم چون به شکر خدا به اندازه کافی مورد حمایت هستیم و اگر خواسته ای هم داشتیم به آقای رئیس جمهور گفته ایم و ایشان هم رفع کرده است چه از لحاظ بودجه ای و چه از لحاظ روحی و معنوی به عنوان مشوق کار. ولی اگر بپرسید بزرگترین آرزوی من در این خصوص چه می تواند باشد باید بگویم، بزرگترین آرزوی من و تیم همراه این است که در طول 3 تا 4 سال آینده بتوانم اولا لیزرهای خیلی متعددتری بخصوص در بخش پزشکی به کشور عرضه کنم. و نکته دوم که از این مهمتر است اینکه بتوانیم سوژه های تحقیقاتی دانشگاهی خیلی خیلی متعددتر و متنوع تری را با طیف وسیعی از همه دانشگاه های سراسر کشور در رشته های مختلف اعم از مکانیک، شیمی، نانو و... برای کارهای بزرگ تر ارائه کنیم و در واقع یک پل ارتباطی قوی میان دانشگاه و مراکز نخبه پرور کشورمان بزنیم به طوری که در هر سال ما بتوانیم یک رزومه خیلی بلند و پرافتخاری از این حرکت در ابتدای راه توسط دانشجویان دکترا و فوق لیسانس به ملت شریف کشور اسلامیمان ارائه کنیم.
¤ رشته تحصیلی شما؟
- من رشته ام از همان ابتدا لیزر بوده و اکنون دکترای لیزر دارم.
¤ و سن تان؟
- من 50 سال سن دارم و درست در سالی به دنیا آمده ام که لیزر متولد شده است و در واقع چون سال تولدم با سال تولد لیزر یکی شده است می توان گفت که یکی از مناسبت های ویژه برگزاری این نمایشگاه به طور کاملاً اتفاقی می تواند این موضوع باشد.
¤ از شما کمال تشکر را دارم.

مصاحبه از کیهان